HIV ติดต่อได้อย่างไร และไม่ติดต่อทางใด

สรุปสั้น ๆ

HIV อยู่ในเลือด น้ำอสุจิ น้ำหล่อลื่นก่อนหลั่ง สารคัดหลั่งในช่องคลอดและทวารหนัก และน้ำนมแม่ ^[1],[2]
ช่องทางหลักคือเพศสัมพันธ์ทางทวารหนักหรือช่องคลอดโดยไม่ได้ป้องกัน การใช้เข็มหรืออุปกรณ์ฉีดร่วมกัน และจากแม่สู่ลูก ^[1],[3]
การกอด จูบ ใช้ห้องน้ำ กินอาหารร่วมกัน น้ำลาย เหงื่อ น้ำตา และยุงกัด ไม่ทำให้ติด HIV ^[2],[4]
ผู้มีเชื้อที่กินยาจนตรวจไม่พบไวรัสต่อเนื่อง ไม่ถ่ายทอดเชื้อทางเพศสัมพันธ์ (U=U) ^[5],[6]

เงื่อนไขที่ทำให้ติดเชื้อได้

การติดเชื้อเกิดเมื่อของเหลวที่มีไวรัสในปริมาณมากพอสัมผัสกับเยื่อบุ (เช่น ทวารหนัก ช่องคลอด ปลายองคชาต) เนื้อเยื่อที่มีแผล หรือเข้าสู่กระแสเลือดโดยตรง ของเหลวที่มีไวรัสได้แก่ เลือด น้ำอสุจิ น้ำหล่อลื่นก่อนหลั่ง สารคัดหลั่งในช่องคลอดและทวารหนัก และน้ำนมแม่ ^[1],[2]

ช่องทางที่ติดต่อได้

ติดต่อได้

เพศสัมพันธ์ทางทวารหนักโดยไม่ได้ป้องกัน (ความเสี่ยงต่อครั้งสูงที่สุดในการมีเพศสัมพันธ์ โดยเฉพาะฝ่ายรับ)
เพศสัมพันธ์ทางช่องคลอดโดยไม่ได้ป้องกัน
ใช้เข็มหรืออุปกรณ์ฉีดยาร่วมกัน
จากแม่สู่ลูกระหว่างตั้งครรภ์ คลอด หรือให้นม หากไม่ได้รับการดูแล
เข็มตำจากการทำงาน (ความเสี่ยงต่ำ ประมาณ 0.2–0.3% ต่อครั้ง)

ไม่ติดต่อ

กอด จับมือ จูบแบบทั่วไป
กินอาหาร ใช้จาน แก้วน้ำ ช้อนร่วมกัน
ใช้ห้องน้ำ สระว่ายน้ำ ฟิตเนสร่วมกัน
น้ำลาย เหงื่อ น้ำตา การไอจาม
ยุงหรือแมลงกัด

ข้อมูลความเสี่ยงต่อครั้งมาจากการทบทวนอย่างเป็นระบบ ซึ่งพบว่าความเสี่ยงสูงสุดในการมีเพศสัมพันธ์คือฝ่ายรับทางทวารหนัก และการมีเพศสัมพันธ์ทางปากมีความเสี่ยงต่ำมาก ^[7],[1] การรับเลือดในประเทศไทยปัจจุบันปลอดภัยสูงเพราะเลือดทุกยูนิตผ่านการตรวจคัดกรองเชื้อ

ปัจจัยที่เพิ่มหรือลดความเสี่ยง

เพิ่มความเสี่ยง: คู่มีปริมาณไวรัสสูง (เช่น ระยะติดเชื้อเฉียบพลันหรือยังไม่ได้รักษา) มีแผลหรือโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์อื่นร่วม เช่น ซิฟิลิส หรือเริม และการมีเพศสัมพันธ์ที่ทำให้เยื่อบุบาดเจ็บ ^[3],[1]

ลดความเสี่ยง: ถุงยางอนามัยร่วมกับสารหล่อลื่นชนิดน้ำ ยา PrEP ยา PEP ภายใน 72 ชั่วโมงหลังสัมผัสเชื้อ และการที่คู่ซึ่งมีเชื้อกินยาจนตรวจไม่พบไวรัส (U=U) ^[8],[5],[6] ความเสี่ยงทางเพศสัมพันธ์ไม่ได้ขึ้นกับว่าใครเป็นใคร แต่ขึ้นกับพฤติกรรมและการป้องกันในแต่ละครั้ง

ถ้าเพิ่งมีความเสี่ยง

หากเพิ่งมีความเสี่ยงไม่เกิน 72 ชั่วโมง ควรรีบปรึกษาเรื่องยา PEP ยิ่งเริ่มเร็วยิ่งได้ผล ดูขั้นตอนที่ หลังมีความเสี่ยง HIV ควรทำอะไร: คู่มือ 72 ชั่วโมงแรก และวางแผนตรวจตามระยะของการตรวจแต่ละชนิดที่ ตรวจ HIV: Window period

คำถามที่พบบ่อย

มีเพศสัมพันธ์ทางปากติด HIV ได้ไหม

ความเสี่ยงต่ำมาก แต่ไม่ใช่ศูนย์ โดยเฉพาะถ้ามีแผลในปาก เลือดออกตามไรฟัน หรือหลั่งในปาก การใช้ถุงยางหรือแผ่นยางอนามัยช่วยลดความเสี่ยง HIV และโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์อื่น ^[1],[7]

จูบกับผู้มีเชื้อ HIV ติดไหม

ไม่ติด น้ำลายไม่ทำให้ติด HIV ^[2]

ยุงกัดคนมีเชื้อแล้วมากัดเรา จะติดไหม

ไม่ติด HIV ไม่เพิ่มจำนวนในยุงและไม่ถ่ายทอดผ่านการกัดของแมลง ^[2],[4]

สักหรือเจาะร่างกายเสี่ยงไหม

ความเสี่ยงต่ำมากหากร้านใช้เข็มและอุปกรณ์ใหม่หรือฆ่าเชื้ออย่างถูกต้อง ควรหลีกเลี่ยงอุปกรณ์ที่ใช้ร่วมกันโดยไม่ได้ฆ่าเชื้อ ^[1]

อยากคุยเรื่องนี้กับแพทย์

หากมีคำถามเฉพาะตัว สามารถนัดปรึกษาแพทย์ได้ตามสะดวก ข้อมูลของคุณเป็นความลับ

นัดหมายปรึกษาแพทย์

ตรวจทานโดย นพ. กฤดา เอื้อกฤดาธิการ, วว. เวชศาสตร์ครอบครัว

ตรวจทานเนื้อหาทางการแพทย์เมื่อ 21 ตุลาคม 2569 · อัปเดตล่าสุด 21 ตุลาคม 2569 · เนื้อหาเรียบเรียงจากแนวทางเวชปฏิบัติและงานวิจัยตามรายการอ้างอิงด้านล่าง ประวัติและคุณวุฒิ

เอกสารอ้างอิง

อ่านต่อ

บทความนี้ให้ความรู้ทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์เฉพาะบุคคล และไม่ใช่การรับรองผลการรักษา การวินิจฉัยและการรักษาต้องผ่านการประเมินโดยแพทย์ ข้อมูลเป็นไปตามแหล่งอ้างอิง ณ วันที่อัปเดต สายด่วนกรมควบคุมโรค 1422 · สายด่วน สปสช. 1330