10 คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับ HIV (อัปเดต 2569)

1. HIV ติดต่อได้อย่างไร

ติดต่อผ่านเลือด น้ำอสุจิ สารคัดหลั่งในช่องคลอดและทวารหนัก และน้ำนมแม่ ช่องทางหลักคือเพศสัมพันธ์โดยไม่ได้ป้องกัน การใช้เข็มร่วมกัน และจากแม่สู่ลูก ไม่ติดจากการกอด กินข้าว หรือยุงกัด ^[7],[8] อ่านต่อ: HIV ติดต่อได้อย่างไร

2. HIV กับเอดส์ต่างกันอย่างไร

HIV คือไวรัส ส่วนเอดส์คือระยะลุกลามเมื่อภูมิคุ้มกันถูกทำลายมาก (CD4 ต่ำกว่า 200 หรือมีโรคบ่งชี้เอดส์) ผู้ที่รักษาเร็วส่วนใหญ่จะไม่เข้าสู่ระยะนี้ ^[9],[10] อ่านต่อ: HIV กับเอดส์

3. ติด HIV แล้วอายุสั้นไหม

ไม่จำเป็น ผู้ที่เริ่มยาเร็วและกินต่อเนื่องมีอายุขัยเพิ่มขึ้นจนใกล้เคียงคนทั่วไปมากขึ้นเรื่อย ๆ ^[11] อ่านต่อ: HIV รักษาได้ไหม

4. มียาต้านแล้วยังต้องใช้ถุงยางไหม

ถ้าตรวจไม่พบไวรัสต่อเนื่อง จะไม่ถ่ายทอด HIV ทางเพศสัมพันธ์ (U=U) แต่ถุงยางยังช่วยป้องกันโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์อื่นและการตั้งครรภ์ ^[12],[13] อ่านต่อ: ยาต้าน HIV กับถุงยาง

5. ตรวจ HIV ต้องงดอาหารไหม

ไม่ต้อง การตรวจ HIV ทั้งแบบเจาะเลือดและแบบเจาะปลายนิ้วไม่ได้รับผลจากอาหารหรือเครื่องดื่ม ตรวจได้ทุกเวลา ^[1] ถ้าตรวจไขมันหรือน้ำตาลพร้อมกัน ค่อยงดอาหารตามที่การตรวจนั้นกำหนด

6. ตรวจแล้วผลลบ แปลว่าไม่ติดแน่นอนไหม

ขึ้นกับว่าตรวจหลังสัมผัสเชื้อนานพอหรือยัง ช่วงที่การตรวจยังอาจไม่พบเชื้อ (window period) แตกต่างตามชนิดการตรวจ ^[2],[14]

ข้อมูลจาก CDC ^[2]

ถ้าตรวจก่อนพ้นระยะ ควรตรวจซ้ำเมื่อพ้นระยะของการตรวจชนิดนั้น ผู้ที่กิน PEP หรือ PrEP ควรตรวจตามนัดที่แพทย์กำหนด รายละเอียดอยู่ที่ ตรวจ HIV: Window period และชุดตรวจด้วยตนเอง

7. ตรวจ HIV ได้ที่ไหน ตรวจเองได้ไหม

ตรวจได้ที่โรงพยาบาลรัฐ คลินิก ศูนย์บริการชุมชน หรือใช้ชุดตรวจด้วยตนเองที่ได้มาตรฐาน หากผลชุดตรวจด้วยตนเองเป็นบวก ต้องตรวจยืนยันที่สถานพยาบาลเสมอ ^[1],[14] ผู้มีสิทธิในระบบหลักประกันสุขภาพตรวจ HIV ได้ตามสิทธิ ^[15] ข้อมูลชุดตรวจและบริการของคลินิกดูได้ที่ ชุดตรวจ HIV ด้วยตนเอง

8. มีเชื้อ HIV มีลูกได้ไหม

ได้ เมื่อวางแผนร่วมกับแพทย์และกดไวรัสได้ ความเสี่ยงที่ลูกจะติดเชื้อต่ำกว่า 1% ^[12] หลังคลอดทารกได้ยาต้านไวรัสป้องกัน 4 สัปดาห์ตามระดับความเสี่ยง และใช้นมผสมตามแนวทางประเทศไทย ^[19] อ่านต่อ: มีเชื้อ HIV มีลูกได้ไหม

9. ป้องกัน HIV มีวิธีอะไรบ้างในปี 2569

• ถุงยางอนามัยและสารหล่อลื่นชนิดน้ำ
• PrEP แบบกิน: tenofovir disoproxil fumarate ร่วมกับ emtricitabine หรือ lamivudine และ tenofovir alafenamide ร่วมกับ emtricitabine (ในบางกลุ่ม) ขึ้นทะเบียนในไทยแล้ว ^[5],[16] ดู PrEP แบบกินทุกวันกับแบบ 2-1-1
• PrEP แบบฉีด cabotegravir (CAB-LA): ฉีดทุก 2 เดือน ขึ้นทะเบียนในไทยปี 2567 ตามฐานข้อมูล PrEPWatch แต่การให้บริการยังจำกัด ^[5]
• PrEP แบบฉีด lenacapavir: ฉีดใต้ผิวหนังปีละ 2 ครั้ง US FDA อนุมัติเมื่อ 18 มิ.ย. 2568 และ WHO แนะนำเมื่อ 14 ก.ค. 2568 ^[3],[4] ในไทย ณ ต.ค. 2569 ยังอยู่ระหว่างการพิจารณาทะเบียน และกรมควบคุมโรคร่วมกับภาคีเตรียมโครงการนำร่องช่วงปลายปี 2569 ที่หน่วยบริการ 9 แห่ง เป้าหมาย 2,400 ราย ยังไม่ใช่บริการทั่วไป ^[5],[6],[17] ดู PrEP แบบฉีด
• PEP: ยาสูตร 3 ตัว เริ่มภายใน 72 ชั่วโมงหลังสัมผัสเชื้อ กิน 28 วัน ^[16] ดู หลังมีความเสี่ยง HIV ควรทำอะไร
• U=U: คู่ที่มีเชื้อกินยาจนตรวจไม่พบไวรัส ^[12]

10. HIV รักษาหายขาดได้ไหม

ยังไม่มีวิธีรักษาหายขาดที่ใช้ได้ทั่วไป มีรายงานผู้ปลอดเชื้อหลังปลูกถ่ายไขกระดูกเพื่อรักษามะเร็งเพียงไม่กี่ราย ซึ่งไม่ใช่การรักษา HIV ทั่วไป แต่ยาต้านไวรัสควบคุมเชื้อได้ดีมากจนใช้ชีวิตได้ตามปกติ ^[18],[10]

คำถามที่พบบ่อย

ตรวจทานโดย นพ. กฤดา เอื้อกฤดาธิการ, วว. เวชศาสตร์ครอบครัว

ตรวจทานเนื้อหาทางการแพทย์เมื่อ 21 ตุลาคม 2569 · อัปเดตล่าสุด 21 ตุลาคม 2569 · เนื้อหาเรียบเรียงจากแนวทางเวชปฏิบัติและงานวิจัยตามรายการอ้างอิงด้านล่าง ประวัติและคุณวุฒิ

เอกสารอ้างอิง

1. HIV.gov. HIV Testing Overview
2. CDC. Getting Tested for HIV (ระยะเวลาที่ตรวจพบของการตรวจแต่ละชนิด)
3. US FDA. Approval letter NDA 220018/220020 – lenacapavir for HIV-1 PrEP (18 June 2025)
4. WHO. Guidelines on lenacapavir for HIV prevention and testing strategies for long-acting injectable PrEP (14 July 2025)
5. AVAC PrEPWatch. Thailand – Drug registration status (ปรับปรุง 25 ก.ย. 2026)
6. กองโรคเอดส์และโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ กรมควบคุมโรค. เตรียมความพร้อมนำร่องบริการ PrEP แบบฉีด (1 ก.ย. 2569)
7. CDC. How HIV Spreads
8. HIV.gov. How Is HIV Transmitted?
9. HIV.gov. What Are HIV and AIDS?
10. WHO. Consolidated guidelines on HIV prevention, testing, treatment, service delivery and monitoring: recommendations for a public health approach (2021)
11. Trickey A, et al. Life expectancy after 2015 of adults with HIV on long-term ART in Europe and North America. Lancet HIV 2023;10:e295-307
12. WHO. The role of HIV viral suppression in improving individual health and reducing transmission: policy brief (2023)
13. WHO. Sexually transmitted infections (STIs) – Fact sheet
14. กรมควบคุมโรค. แนวทางการตรวจวินิจฉัยและการตรวจติดตามการรักษาการติดเชื้อเอชไอวี ซิฟิลิส และไวรัสตับอักเสบ บี ซี ปี 2568 (National Guideline on HIV, Syphilis, HBV and HCV Testing 2025)
15. สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ (สปสช.). สิทธิประโยชน์ดูแลผู้ติดเชื้อเอชไอวีและผู้ป่วยเอดส์ในระบบหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ (2568)
16. กรมควบคุมโรค. แนวทางการตรวจรักษาและป้องกันการติดเชื้อเอชไอวี ประเทศไทย ปี 2564/2565 (Thailand National Guidelines on HIV/AIDS Treatment and Prevention 2021/2022)
17. Thailand's progress toward long-acting PrEP. The Lancet HIV (2026, correspondence)
18. Gupta RK, et al. HIV-1 remission following CCR5Δ32/Δ32 haematopoietic stem-cell transplantation. Nature 2019;568:244-8
19. กรมควบคุมโรค และสมาคมโรคเอดส์แห่งประเทศไทย. แนวทางการตรวจรักษาและป้องกันการติดเชื้อเอชไอวี ประเทศไทย ปี 2564/2565 (ฉบับล่าสุด) – บทที่ 3 การดูแลทารกที่คลอดจากแม่ที่มีเชื้อ และบทที่ 4 การป้องกันการถ่ายทอดเชื้อเอชไอวีจากแม่สู่ลูก (แผนภูมิที่ 4.4, ตารางที่ 4.7–4.8) ฉบับ PDF

อ่านต่อ

HIV ติดต่อได้อย่างไร และไม่ติดต่อทางใดHIV รักษาได้ไหม: ยาต้านไวรัสช่วยให้ใช้ชีวิตได้ยืนยาวอย่างไรกินยาต้าน HIV แล้ว ยังต้องใช้ถุงยางไหม: U=U ถุงยาง และการเลือกวิธีป้องกันร่วมกัน

• ตรวจ HIV: Window period และชุดตรวจด้วยตนเอง
• PrEP แบบฉีด: Cabotegravir และ Lenacapavir
• PrEP กับ PEP ต่างกันอย่างไร

บทความนี้ให้ความรู้ทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์เฉพาะบุคคล และไม่ใช่การรับรองผลการรักษา การวินิจฉัยและการรักษาต้องผ่านการประเมินโดยแพทย์ ข้อมูลเป็นไปตามแหล่งอ้างอิง ณ วันที่อัปเดต สายด่วนกรมควบคุมโรค 1422 · สายด่วน สปสช. 1330